Dioxines

Iedereen krijgt dioxines binnen, vooral door het eten van vlees, vis, zuivel en eieren. Grote hoeveel-heden dioxines zijn schadelijk voor de gezondheid. Daarom zijn er regels om te voorkomen dat mensen en dieren te veel dioxine binnen krijgen. Dioxines kunnen ontstaan bij het verbranden van bijvoorbeeld afval, hout en tabak. Is dat gevaarlijk? Misschien, maar daar zijn nu geen harde aan-wijzingen voor. Ook niet als je in de omgeving van de REC woont.

Veel gestelde vragen

Wat is dioxine?

Dioxines zijn stoffen die vrijkomen bij (vuil)verbranden. Als je bijvoorbeeld afval, hout en tabak verbrandt, komt er dioxine vrij. Van nature komt dioxine overal voor, in kleine hoeveelheden. Het zit bijvoorbeeld in de (water)bodem, in de lucht, in de as van sigaretten, in uitlaatgassen en in voedsel.

Hoe krijg ik dioxine binnen?

Veruit de meeste dioxine krijg je via voedsel binnen. Dioxine zit voornamelijk in het vet van dierlijke producten, zoals vlees, zuivel en vis. Het zit ook relatief veel in eieren van eigen kippen, boerenkool en schapenlever. Om te voorkomen dat mensen en dieren te veel dioxines binnen krijgen heeft de Europese Unie een norm vastgesteld.

Hoeveel dioxine is gevaarlijk voor mijn gezondheid?

Op dit moment is het niet bewezen dat de hoeveelheid dioxines die we als gemiddelde Nederlander binnenkrijgen, gevaarlijk voor onze gezondheid is. In grote hoeveelheden kan dioxine wel gevaarlijk zijn. Dioxine kan dan kankerverwekkend zijn en de hersenontwikkeling, weerstand en de vruchtbaarheid verminderen. Deze hoeveelheden krijg je alleen binnen als er sprake is van bijvoorbeeld moedwillige vergiftiging of de ontploffing van een fabriek. In die situaties komt er miljoenen maal meer dioxine vrij dan de hoeveelheid die je nu binnen krijgt, ook dicht bij de REC.

Hoe kan ik mijn dioxine-inname verminderen?

Je kunt een aantal dingen doen om minder dioxine binnen te krijgen via je voeding. Eet met mate:

  • (half)volle melk, boter, room, kaas, spek, worst, vet vlees, vette vleeswaren, plantaardige olie
  • vette vis, zoals paling, makreel, haring en zalm
  • eieren van kippen uit eigen tuin of van een bedrijf met minder dan 200 kippen
  • boerenkool
  • schapenlever

Was groente, fruit, aardappels en andere gewassen uit de moestuin extra goed en gooi het kookwater weg.

Komt er dioxine vrij bij de REC in Harlingen?

De Reststoffen Energie Centrale (REC) in Harlingen verbrandt afval, om hier vervolgens energie mee op te wekken. Door het verbranden van afval komt er dioxine vrij, maar niet in schadelijke hoeveelheden. Voor zover we nu weten, levert de REC dan ook geen serieuze toename van gezondheidsrisico’s op voor mensen die wonen en werken in de omgeving van de REC.

Omdat dioxines in grote hoeveelheden wel gevaarlijk kunnen zijn voor de gezondheid, wordt de hoeveelheid dioxine in de omgeving van de REC sinds 2013 continu gemeten. Tot nu toe zijn er geen dusdanig hoge waarden gemeten dat ze voor gezondheidsklachten kunnen zorgen.

Kan ik de eieren van mijn kippen veilig eten?

Eieren van kippen die buiten lopen, kunnen meer dioxine bevatten dan eieren die in de winkel worden verkocht. Als kippen namelijk voedsel zoeken, kunnen zij met dioxine besmette grond binnenkrijgen. Verbrandingsresten of bouwpuin in de uitloop of ren vergroten de kans op hogere dioxinegehaltes in de eieren. Eieren die in de supermarkt worden verkocht, worden gecontroleerd op dioxines en bevatten minder dan de wettelijke norm. Eieren van hobbyboeren met minder dan 200 kippen worden niet gecontroleerd en kunnen dus meer dioxine bevatten dan de wettelijke norm. Als je de inname van dioxines wilt beperken, kun je overwegen om het eten van eieren van eigen kippen te beperken tot één per week.

Zijn dioxines een probleem in een moestuin?

Uit de lucht slaat regelmatig wat stof met dioxine neer. Dit blijft deels op de bladeren van gewassen in een moestuin liggen, en wordt deels in het blad van de gewassen opgenomen. Groente die lang op het land staat en veel blad heeft - zoals boerenkool - neemt meer dioxines op. Dioxines die in de grond zitten worden nauwelijks opgenomen door planten. De dioxinegehaltes in wortels, uien, aardappels en andere groente dat in de grond groeit, zijn zeer laag, maar als je veel aardappels eet kun je toch wat extra dioxines binnenkrijgen.

Wat zijn de resultaten van de dioxine-onderzoeken in 2013 en 2014 in Harlingen?

De GGD heeft in samenwerking met het RIVM en RIKILT eieren onderzocht op zes adressen in het buitengebied van Harlingen (Midlum, Kimswerd en Wijnaldum). Toxicowatch heeft naast het buitengebied ook eieren uit de stad zelf onderzocht. Op vier van de zes adressen in het buitengebied van Harlingen zijn verhoogde hoeveelheden dioxines in eieren aangetroffen. Dat is in lijn met de resultaten van het onderzoek van Toxicowatch in september 2013.

Uit het landelijke onderzoek in 2014 blijkt dat eieren van mensen die als hobby kippen houden, in het algemeen hogere gehaltes aan dioxines en PCB’s bevatten dan eieren die in de winkel worden verkocht. Dat geldt voor eieren in heel Nederland. Dit is in lijn met een eerder onderzoek in België. De metingen toonden geen regionale verschillen aan en ook de soorten dioxines geven geen aanwijzing voor mogelijke specifieke bronnen. Uit eerder onderzoek bij bedrijven met kippen met vrije uitloop, is bekend dat de inname van grond door kippen de belangrijkste oorzaak is van besmetting van eieren.

Wat zijn de resultaten naar het dioxine-onderzoek in de bodem en het gras in de omgeving van de REC in 2014-2016?

In 2014, 2015 en 2016 heeft het RIVM onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van dioxine in de bodem en het gras rondom de REC. In de meetperiode is er op de meeste locaties een geringe toename van dioxines in het gras zichtbaar, maar er zijn ook plekken met een afname. De dioxinegehalten in bewoond gebied verschillen over het algemeen niet van gehalten in schone gebieden in Nederland. Van de 32 uitslagen waren 24 niet hoger dan de uitslagen in de schone gebieden in Nederland. Zelfs op de dijk bij de REC is geen grote besmetting opgetreden door de dioxines die in oktober 2015 verspreid zijn.

Dioxines op en in de bodem verdwijnen slechts zeer langzaam. De hoeveelheid dioxines in de toplaag van de bodemmonsters in de omgeving van Harlingen is ongeveer gelijk aan die in onderlaag. Dit maakt het onwaarschijnlijk dat de REC in de omgeving veel dioxines heeft verspreid. Immers, een jarenlange uitstoot van veel dioxines zou in de toplaag meer dioxines hebben achtergelaten dan in de onderlaag. De uitstoot op 1 en 2 oktober 2015 is naar zee gewaaid en heeft daardoor geen extra dioxines in de bodem achtergelaten. Om echt een trend of een verband te kunnen vaststellen zijn meer dioxinemetingen nodig, maar het staat nu nog niet vast of het onderzoek inderdaad zal worden herhaald.


picture alt tag

Meer informatie

Op de website van het RIVM is meer betrouwbare informatie te vinden over dioxines. Daar vind je ook het antwoord op veel gestelde vragen en informatie over het onderzoek naar dioxines in eieren in 2014.

Contact

Heb je vragen over gezondheid in jouw omgeving? Neem telefonisch of per e-mail contact op met de specialisten milieu en gezondheid van GGD Fryslân. milieuengezondheid@ggdfryslan.nl

Bereikbaar op werkdagen tussen 9.00 - 17.00 uur

Op deze website gebruiken we cookies