Juryrapport Rookvrije Generatie Award Fryslân 2026

De Rookvrije Generatie Award Fryslân zet mensen en organisaties in het zonnetje die zich inzetten voor een rookvrije omgeving. Ook dit jaar waren er weer veel inspirerende aanmeldingen. Uit alle inzendingen zijn zes genomineerden geselecteerd. Zij laten elk op hun eigen manier zien dat iedereen kan bijdragen aan een Rookvrije Generatie.

Vakjury

De jury, bestaande uit

• Bob Vermeeren-de Groot, praktijkhouder, fysiotherapeut/manueel therapeut en ambassadeur Rookvrije Generatie;
• Lineke Kleefstra, directeur publieke gezondheid (GGD Fryslân); 
• Paul Caubo, projectmedewerker Gezondheidsfondsen voor Rookvrij, 

heeft de genomineerden beoordeeld op impact, voorbeeldfunctie, zichtbaarheid en de mate waarin zij anderen inspireren om in actie te komen. 

Dit vond de vakjury van de zes genomineerden (op alfabetische volgorde)

• Elske Hogenhuis (Groepsbegeleider Maritieme Academie Harlingen): Elske heeft een belangrijke rol gespeeld bij het invoeren van een vapeverbod binnen een schoolomgeving waar roken en nicotinegebruik van oudsher veel voorkomen. Omdat veel leerlingen op de academie wonen heeft dit veel impact. Zij durft het gesprek aan te gaan, ook met collega’s, en zet zich actief in voor bewustwording en ondersteuning bij stoppen met roken. Haar inzet heeft geleid tot structurele veranderingen in beleid en praktijk. Daarmee bereikt zij een belangrijke doelgroep: jongeren. Juist daar begint de grootste winst voor de toekomst. Tegelijk ziet de jury kansen om deze aanpak verder te borgen, zodat de impact ook op lange termijn zichtbaar blijft en minder afhankelijk is van één persoon.
• Gringa Zuiderhof-Pollema (Ouder en anti-vape-ambassadeur): Gringa maakt met haar persoonlijke verhaal diepe indruk. Door haar ervaringen te delen, maakt zij de risico’s van vapen tastbaar en begrijpelijk. Haar verhaal raakt mensen, lokaal én landelijk. Ze laat zien wat de gevolgen kunnen zijn en zorgt zo voor meer bewustwording bij ouders en jongeren. Haar moed, openheid en veerkracht maken haar tot een krachtige stem in de preventie van vapegebruik. De jury ziet dat persoonlijke verhalen vooral bijdragen aan bewustwording. De uitdaging ligt in het verder omzetten van deze impact naar blijvende gedragsverandering.
• Puur Terschelling (Puur eilandbeleving, paarden, schapen en meer): Puur Terschelling biedt al sinds 2019 een volledig rookvrije omgeving, inclusief rookvrije overnachtingen. Daarmee laten zij zien dat rookvrij en gastvrij prima samengaan. Hun aanpak draagt bij aan de groeiende beweging ‘rookvrij = gastvrij’ en laat zien dat een gezonde keuze ook een aantrekkelijke keuze kan zijn. Zij kunnen een belangrijke voorbeeldrol vervullen binnen de recreatiesector. De jury ziet kansen voor Puur Terschelling om hun koplopersrol nog sterker te benutten door hun aanpak actief te delen met andere recreatieondernemers.
• Salie (Restaurant in Beetsterzwaag): Als nieuw restaurant heeft Salie bewust gekozen voor een volledig rookvrije identiteit, inclusief een rookvrij terras. Dat vraagt lef, zeker omdat dit nog lang niet de norm is. Salie laat zien dat het wél kan en speelt daarmee een belangrijke rol in het normaliseren van rookvrije horeca. Hun zichtbaarheid en uitstraling maken het initiatief extra krachtig. De jury benadrukt dat dit initiatief nog relatief nieuw is en dat de verdere uitwerking en impact zich in de komende periode verder zal ontwikkelen.
• Stichting De Groene Flach in Sneek (Speeltuin, buurtboomgaard, moestuin en ontmoetingsplek): De Groene Flach is een prachtig voorbeeld van wat je samen kunt bereiken. Een verwaarloosde plek is omgevormd tot een groene, rookvrije ontmoetingsplek voor de buurt. Hier komen gezondheid, ontmoeting en natuur samen. Het initiatief laat zien hoe belangrijk de mienskip is en hoe inwoners samen kunnen bouwen aan een gezonde leefomgeving. De jury ziet kansen om het thema rookvrij nog nadrukkelijker onderdeel te maken van het gesprek binnen de mienskip.
• Terschelling Recreatie (Vakantieparken De Riesen en Tjermelân): Deze vakantieparken hebben uit eigen beweging rookvrij beleid ingevoerd. Daarmee laten zij zien dat rookvrij ondernemen goed samengaat met gastvrijheid. Zij dragen bij aan het veranderen van de norm binnen recreatie en toerisme en hebben de potentie om andere ondernemers te inspireren. De jury moedigt Terschelling Recreatie aan om hun verhaal meer uit te dragen en hiermee een nog sterkere voorbeeldrol in de sector te vervullen.

De keuze van de jury

Alle genomineerden leveren een waardevolle bijdrage aan een Rookvrije Generatie. De jury heeft met veel waardering naar alle initiatieven gekeken. Tegelijk zijn er verschillen in impact, duurzaamheid en voorbeeldfunctie. De jury heeft gezocht naar een initiatief dat:

• een duidelijke en blijvende verandering laat zien
• een belangrijke doelgroep bereikt
• anderen actief in beweging brengt
• en bijdraagt aan een bredere maatschappelijke verandering

Uitslag vakjury + publieksstemmen

Ook is er massaal gestemd door het publiek: 553 keer. Samen met de jurypunten geeft dat dit resultaat.

De winnaar van de Rookvrije Generatie Award Fryslân 2026 is: 
Elske Hogenhuis, Maritieme Academie Harlingen

Elske zet zich met lef en doorzettingsvermogen in voor een rookvrije omgeving voor jongeren. Dankzij haar inzet is een vapeverbod ingevoerd voor leerjaar 1 t/m 4. Omdat veel leerlingen ook op de academie wonen, heeft dit grote impact. Ook zet Elske zich in voor stoppen-met-rokenbegeleiding en gaat zij het gesprek aan met docenten over hun voorbeeldrol. Ze maakt het verschil op een plek waar dat niet vanzelfsprekend is. Juist in de maritieme sector, waar nicotinegebruik vaak nog normaal is, zet zij stappen die echt impact hebben.

Zij heeft ervoor gezorgd dat een vapeverbod onderdeel is geworden van het schoolbeleid. Daarmee is het niet alleen een idee gebleven, maar stevig verankerd in de organisatie. Daarnaast bereikt zij niet alleen studenten, maar ook collega’s. Ze gaat het gesprek aan, doorbreekt patronen en biedt ondersteuning waar nodig.

De jury waardeert vooral haar lef en doorzettingsvermogen. Elske laat zien dat één persoon het verschil kan maken. Haar inzet zorgt niet alleen voor verandering nu, maar heeft ook effect op de toekomst van jongeren. Dat maakt haar bijdrage extra waardevol. Elske is daarmee een inspirerend voorbeeld voor anderen in het onderwijs én daarbuiten.

Tot slot

De jury spreekt haar waardering uit voor alle genomineerden. Zij laten samen zien dat Fryslân vol zit met initiatief, betrokkenheid en daadkracht. Dankzij deze mensen en organisaties komt een Rookvrije Generatie elke dag een stap dichterbij.